Snelkookpan – de tijdsbesparende keukenhulp

Snelkookpannen

Tijd is een schaars goed. Vooral in onze westerse maatschappij, waarin alles steeds sneller lijkt te gaan, wordt er vaak naar tijdsbesparende opties gezocht. Wanneer het koken betreft, zijn er veel mogelijkheden en ontwikkelingen die het bereiden van een maaltijd een stuk makkelijker maken. De snelkookpan is een zodanige ontwikkeling, die zijn naam eer aandoet; de pan is bedoeld om de kooktijd aanzienlijk te verkorten.

snelkookpan

Hoewel het koken onder hoge druk een begrip is dat al een aantal eeuwen bekend is, wordt deze techniek pas sinds de 20e eeuw ook thuis toegepast. De eerste generatie snelkookpannen was nog niet uitgerust met de huidige veiligheidsmechanismes, waardoor ze nogal eens onder zodanig hoge druk stonden, dat ze ontploften. Gelukkig is door de toevoeging van de drukregelaar het gebruik van een snelkookpan inmiddels een stuk veiliger geworden. Doordat de gerechten veel sneller kunnen worden bereid dan in een reguliere pan het geval is, kun je nu zelfs in dertig minuten een smakelije stoofpot op tafel zetten. Tevens zijn de pannen ontzettend makkelijk in gebruik.

Maar, wat is nu precies het geheim van de snelkookpan?
De snelkookpan, ook wel hogedrukpan genoemd, is een grote, stevige pan waarin, onder hoge druk, eten snel kan worden bereid. De pan wordt veelal gemaakt van aluminium of roest vrijstaal en is, anders dan met een gietijzeren pan, vaak uitgerust met een dikke bodem die ervoor zorgt dat warmte gelijkmatig verdeeld wordt.

De pan is beschikbaar in verschillende groottes. Omdat een derde van de pan nodig is voor de stoomvorming, wordt aangeraden altijd een groot formaat pan te kiezen. Er zijn zelfs snelkookpannen waar een maïskolf horizontaal inpast.

De snelkookpan is vooral bekend vanwege de hermetisch afgesloten deksel die met een klemsluiting kan worden gedicht. De deksel bevat een rubberen ring, die er voor zorgt dat de pan goed wordt afgesloten van lucht. Hierdoor kan de stoom niet ontsnappen en ontstaat er de hoge druk, waar deze pan om bekend staat.

De drukregelaar, die na de ontwikkeling van de snelkookpan is toegevoegd om eventuele ontploffing te voorkomen, bevindt zich op de deksel van de pan. De drukregelaar zorgt er onder andere voor dat stoom ontsnapt wanneer de druk in de pan te hoog wordt.

voordelen van een snelkookpanDe kooktijd van eten hangt af van het kookpunt van het water, waarin het eten wordt bereid, en de druk. Als de luchtdruk laag is, dan kookt water bij een lagere temperatuur dan normaal gesproken het geval is. (Op enorme hoogtes kan water al het kookpunt bereiken bij kamertemperatuur.) Omdat het water eerder kookt en dus sneller verdampt, droogt ook het eten eerder uit. Het duurt ook aanzienlijk langer om voedsel (sappig) gaar te laten koken, omdat het water geen hoge temperaturen bereikt.

In de snelkookpan worden gerechten bereid onder een hoge druk, in plaats van de bovengenoemde lage druk. Door de afgesloten deksel, wordt de druk in de pan groter en daarmee wordt ook het kookpunt van de aanwezige vloeistof verhoogd. De hogere temperatuur zorgt ervoor dat het eten sneller zijn gaarheid bereikt en omdat er geen lucht of stoom ontsnapt, gaat er ook geen water verloren. Hierdoor blijft de malsheid van bijvoorbeeld vlees behouden. Ook geur, kleur en voedingsstoffen blijven door de snelle garing in tact.


De snelkookpan in gebruik

Verschillende ingrediënten vragen ieder om een specifieke bereiding. Zowel de totale kooktijd als de hoeveelheid water die moet worden toegevoegd, zijn afhankelijk van het gerecht dat in de snelkookpan bereid wordt.
De pan wordt vaak geleverd met een (stoom)mandje, wat bestemd is voor de ingrediënten die je gaar wil stomen of koken.

De ingrediënten worden in de pan geplaatst met de hoeveelheid water die nodig is om ze te bereiden. Omdat er ruimte nodig is voor het ontstaan van stoom, mag de pan nooit voor meer dan twee derde gevuld worden. Vervolgens kun je de pan afsluiten door middel van de afsluitklep die op de deksel zit. Vaak zit er een mechanisme aan de steel van de deksel waarmee je de deksel ‘op slot’ kunt doen. Sommige snelkookpannen hebben een functie die het mogelijk maakt te kiezen uit verschillende kookstanden. Hoe luxer de pan is, hoe meer kookstanden deze heeft. Stel na het sluiten van de deksel, de gewenste kookstand in. De pan kan nu op de warmtebron worden geplaatst.

Gedurende de tijd dat de pan verhit wordt, neemt de druk toe. Vaak is er een indicator aanwezig die laat zien wanneer de druk de veiligheidslimiet heeft bereikt, zodat je de temperatuur van de warmtebron kunt verlagen en druk constant blijft.

De kooktijd bij een snelkookpan is erg belangrijk. Omdat gerechten onder hoge temperaturen worden bereid kunnen ze, bij een te lange kooktijd, snel zompig worden.
Wanneer de benodigde kooktijd is verstreken is het belangrijk om, voor het openen van de pan, de druk te laten afnemen. Dit kun je doen door de pan te laten afkoelen, waardoor de stoom weer in vloeistof verandert en de druk afneemt. Hoewel dit lang kan duren, kun je deze tijd ook gebruiken als extra gaartijd voor de ingrediënten. Wanneer je de druk op een snelle manier wil verlagen kun je het drukventiel, eveneens op de deksel van de pan, openen en de stoom laten ontsnappen.
De snelste manier om de druk te verlagen is door de pan onder de koude kraan te houden.
Wanneer er zich geen stoom meer bevindt in de pan, kan de deksel verwijderd worden en kun jij genieten van je voedzame maaltijd.

 

Elektrische snelkookpan


Zoals al eerder is vermeld wordt de snelkookpan veelal gemaakt van aluminium of roestvrij staal. Hoewel aluminium lichter en goedkoper is dan de roestvrijstalen pannen, is het materiaal ook een stuk kwetsbaarder dan de laatstgenoemde. Aluminium wordt eerder dof en loopt sneller beschadigingen op, waardoor de deksel soms minder goed kan worden afgesloten. Ook kan een snelkookpan van aluminium reageren met zuurrijk voedsel, wat gerechten een metalige smaak kan geven, net als met veel koperen pannen.

Naast de conventionele snelkookpan bestaat er ook een elektrische variant. Deze variant wordt ook wel de derde generatie snelkookpan genoemd. De elektrische snelkookpan heeft als groot voordeel dat hij niet afhankelijk is van een warmtebron. Omdat de pan automatische warmte reguleert, kun je ook zonder toezicht gerechten klaarmaken. De gewenste druk wordt door de pan zelf gecontroleerd en zo nodig aangepast.
Deze pannen worden steeds vaker voorzien van technische snufjes, en zijn soms zelfs uitgerust met een digitaal scherm waarop de verschillende kookfuncties te zien zijn. Zo zijn er elektrische snelkookpannen die opties bevatten voor het koken van rijst en zelfs het maken van yoghurt. Voor zowel de ervaren chefs als de ‘groentjes’ in de keuken, is de elektrische snelkookpan een goede keuze.

Verschillende snelkookpannen

De voordelen

Dat met het gebruik van een snelkookpan de kooktijd kan worden verkort is iets wat als een paal boven water staat. Het gemak waarmee je nu gerechten kunt bereiden die normaliter lang op moeten staan, is een enorm voordeel. De kooktijd kan verkort worden tot een derde van de gebruikelijke tijd die er nodig is om hetzelfde gerecht te bereiden in een reguliere pan. De tijdswinst die het koken in een snelkookpan oplevert, is echter niet het enige voordeel.

Waar snelheid soms ten koste gaat aan de kwaliteit of gezondheid van het eten – zoals bij fast food vaak het geval is – is bij de snelkookpan het tegenovergestelde het geval. Het grote voordeel aan de korte kooktijd waarin gerechten worden bereid met deze pan, is dan ook dat er ontzettend veel vitamines en mineralen behouden blijven. De snelle garing is ook gunstig voor de smaak en kleur van de ingrediënten. Meerdere onderzoeken hebben aangetoond dat bij het koken onder hoge druk meer voedingsstoffen worden behouden dan bij welke andere kooktechniek dan ook. Het lijkt dus niet de temperatuur te zijn, die voor de afbraak van voedingsstoffen zorgt, maar de kooktijd. Ook is er bewezen dat de hoeveelheid natuurlijke gifstoffen in eten door het koken onder hoge druk kunnen worden verminderd.

Doordat de kooktijd aanzienlijk wordt verkort, wordt er ook veel energie bespaard. Bij het koken heb je tevens een geringe hoeveelheid water nodig. Door de afgesloten deksel wordt het verdampte water omgezet in stoom en gaat er dus geen water verloren. Naast dat er energiekosten worden bespaard door de tijdwinst, wordt ook het verbruik van water geminimaliseerd. Naast tijd- en geldwinst, is de snelkookpan dus ook nog eens een uitstekende manier om duurzaam te koken.

 

Leave us a Message